Trương Văn Quý – Digital Marketing & AI
Chiến lược & mô hình

Hành trình khách hàng 5A (Marketing 4.0): 5 giai đoạn, PAR, BAR và 4 dạng hành trình

Trương Văn QuýCập nhật

Dành cho CMODành cho MarketerMô hình

Tranh cắt giấy trên nền xanh ngọc: một dải ruy băng cam uốn lượn từ trái sang phải xuyên qua năm vòng tròn, lần lượt chứa bảng quảng cáo với loa, trái tim trên ba hộp sản phẩm, kính lúp với hai bong bóng thoại và năm ngôi sao, túi mua hàng với hoá đơn, và bốn hình người giấy có bong bóng thoại ngón cái giơ lên

Hành trình khách hàng 5A là mô hình mô tả 5 bước một người đi qua từ lúc biết đến một thương hiệu cho tới lúc giới thiệu nó cho người khác: Nhận biết (Aware), Thu hút (Appeal), Tìm hiểu (Ask), Hành động (Act) và Ủng hộ (Advocate). Mô hình giúp doanh nghiệp thấy khách đang rơi rụng ở bước nào, để đặt tiền, nội dung và nhân sự đúng chỗ.

Một cảnh quen thuộc: một thương hiệu nệm trong nước chạy quảng cáo đều, nhiều người biết tên, nhưng doanh số không nhúc nhích. Nhìn theo 5A, vấn đề không nằm ở “chưa đủ người biết” mà ở bước Tìm hiểu: khách đọc đánh giá, không thấy gì đáng tin, rồi chọn thương hiệu khác. Bài này giải thích mô hình theo đúng sách gốc, cách đo từng bước bằng công cụ phổ biến, và cách dùng AI để làm nhanh hơn.

Mô hình 5A là gì và ai đưa ra?

Mô hình 5A do Philip Kotler, Hermawan Kartajaya và Iwan Setiawan trình bày trong sách Marketing 4.0: Moving from Traditional to Digital (John Wiley & Sons, 2017), chương 5 “The New Customer Path” (hành trình khách hàng mới); chương 6 nói cách đo, chương 7 nói các dạng hành trình theo ngành.

5A được viết lại từ hai mô hình trước nó. AIDA (Attention, Interest, Desire, Action: chú ý, quan tâm, mong muốn, hành động) do E. St. Elmo Lewis, một người tiên phong trong quảng cáo và bán hàng, đưa ra như danh sách kiểm tra cho người viết quảng cáo. 4A (Aware, Attitude, Act, Act again: nhận biết, thái độ, hành động, hành động lại) do Derek Rucker ở trường Kellogg sửa từ AIDA: gộp quan tâm và mong muốn thành thái độ, thêm bước mua lại để đo lòng trung thành.

Theo ba tác giả, khi khách hàng kết nối với nhau qua mạng, 4A không còn đúng ở hai điểm chính (điểm thứ ba trong sách, khách chủ động hỏi nhau và kể cho nhau, nằm trong cả hai):

  1. Thái độ với thương hiệu không còn là chuyện cá nhân. Khách thích hay không phụ thuộc nhiều vào người xung quanh và cộng đồng trên mạng, nên bước thái độ tách thành Thu hút (ấn tượng ban đầu) và Tìm hiểu (hỏi người khác, đọc đánh giá, so sánh).
  2. Trung thành không còn chỉ là mua lại. Nhiều sản phẩm mua rất lâu mới mua lần nữa (nệm, xe, bảo hiểm), nhưng khách hài lòng vẫn giới thiệu. Bước cuối vì vậy đổi thành Ủng hộ: sẵn lòng giới thiệu thương hiệu cho người khác.

Nói gọn: 5A là AIDA viết lại cho thời khách hỏi nhau trước khi mua và kể cho nhau sau khi mua.

5 giai đoạn của hành trình khách hàng 5A: khách tự hỏi gì, doanh nghiệp làm gì

Hành trình khách hàng 5A: năm giai đoạn từ Nhận biết tới Ủng hộ Năm ô xếp theo hàng ngang nối bằng mũi tên: A1 Nhận biết (Aware), A2 Thu hút (Appeal), A3 Tìm hiểu (Ask), A4 Hành động (Act), A5 Ủng hộ (Advocate). Dưới mỗi ô là câu khách tự nói: tôi biết, tôi thích, tôi tin, tôi mua, tôi giới thiệu. Bốn mũi tên giữa các ô ghi tên bốn tỷ lệ chuyển đổi: sức hút, mức tò mò, mức cam kết, mức gắn bó. Hai ô A1, A2 thuộc vùng cá nhân; từ A3 trở đi thuộc vùng xã hội. Một mũi tên vòng từ A5 về A1 cho thấy người ủng hộ tạo ra nhận biết mới. VÙNG CÁ NHÂN VÙNG XÃ HỘI: HỎI NHAU, KỂ NHAU A1 A2 A3 A4 A5 Nhận biết Thu hút Tìm hiểu Hành động Ủng hộ Aware Appeal Ask Act Advocate "Tôi biết" "Tôi thích" "Tôi tin" "Tôi mua" "Tôi giới thiệu" A1→A2 Sức hút A2→A3 Mức tò mò A3→A4 Mức cam kết A4→A5 Mức gắn bó Người ủng hộ kể lại cho người khác: tạo ra nhận biết mới Theo Kotler, Kartajaya, Setiawan, Marketing 4.0 (2017), chương 5 và 6
Năm giai đoạn 5A và bốn tỷ lệ chuyển đổi giữa chúng. Từ bước Tìm hiểu, quyết định của khách chịu ảnh hưởng của người khác.

Mỗi giai đoạn có thể tóm bằng một câu khách tự nói với mình. Doanh nghiệp đọc câu đó để biết việc của mình.

A1. Nhận biết (Aware): “Tôi biết thương hiệu này”

Khách tiếp xúc thụ động với một danh sách dài thương hiệu: từ kinh nghiệm cũ, từ quảng cáo, hoặc từ lời kể của người khác. Đây là cửa vào của cả hành trình. Việc của doanh nghiệp: có mặt đúng chỗ khách hay lui tới, gồm quảng cáo, kết quả tìm kiếm, gian hàng trên sàn, kệ ở cửa hàng và lời giới thiệu của khách cũ.

A2. Thu hút (Appeal): “Tôi thích”

Trong nhiều thương hiệu đã biết, khách chỉ giữ lại một danh sách ngắn vài cái tên gây ấn tượng. Ở ngành có quá nhiều thương hiệu na ná nhau, sức hút phải mạnh hơn mới lọt vào danh sách đó. Việc của doanh nghiệp: định vị rõ một điểm đáng nhớ và lặp lại nhất quán trên mọi điểm chạm.

A3. Tìm hiểu (Ask): “Tôi tin”

Vì tò mò, khách chủ động tìm hiểu thêm về vài thương hiệu đã thích: hỏi bạn bè, đọc đánh giá, chat với nhân viên, so giá, dùng thử ở cửa hàng. Từ bước này, hành trình chuyển từ cá nhân sang xã hội: sức hút ban đầu cần người khác xác nhận thì khách mới đi tiếp.

Sách lưu ý mức tò mò không nên quá thấp, cũng không nên quá cao. Quá thấp nghĩa là thương hiệu không đủ hấp dẫn để khách muốn hỏi thêm. Quá cao nghĩa là thông điệp ban đầu mơ hồ, khách bị buộc phải hỏi quá nhiều và doanh nghiệp phải có đủ người trả lời. Việc của doanh nghiệp: chuẩn bị sẵn câu trả lời ở nơi khách hỏi: trang sản phẩm đủ thông tin, đánh giá thật, trả lời tin nhắn nhanh.

A4. Hành động (Act): “Tôi mua”

Nếu bị thuyết phục, khách mua. Nhưng hành động không chỉ là mua: sau đó khách còn dùng, gọi bảo hành, khiếu nại. Việc của doanh nghiệp: làm cho toàn bộ trải nghiệm sở hữu và sử dụng tích cực, đáng nhớ, và giải quyết tới nơi khi khách gặp vấn đề.

A5. Ủng hộ (Advocate): “Tôi giới thiệu”

Khách hài lòng sẽ mua lại, và cao nhất là giới thiệu cho người khác. Sách chia người ủng hộ thành hai nhóm: nhóm chủ động tự kể mà không ai hỏi; nhóm thụ động, đông hơn nhiều, chỉ lên tiếng khi có người hỏi hoặc khi thấy ai đó chê thương hiệu họ thích. Việc của doanh nghiệp: tạo cớ và tạo chỗ để khách hài lòng lên tiếng, như mời đánh giá sau giao hàng, nhóm khách hàng, chương trình giới thiệu bạn bè.

Hành trình 5A không phải phễu: khách nhảy cóc và quay vòng

Các tác giả nói rõ 5A không nhất thiết đi tuần tự và số người ở các bước có thể tăng hoặc giảm:

  • Bỏ qua bước. Một người không thích thương hiệu nhưng được bạn thân khuyên: người đó đi thẳng từ Nhận biết sang Tìm hiểu. Ngược lại, có người thấy hấp dẫn là mua ngay, bỏ qua Tìm hiểu.
  • Ủng hộ mà không mua. Ở ngành hàng khan hiếm hoặc được ngưỡng mộ, nhiều người giới thiệu dù chưa từng mua; sách lấy ví dụ xe điện Tesla.
  • Quay vòng. Khách đang tìm hiểu có thể phát hiện thêm thương hiệu mới (quay về Nhận biết). Khách đang dùng gặp lỗi có thể tìm hiểu lại trước khi quyết định dùng tiếp hay đổi.

Thời gian ở mỗi bước cũng khác nhau theo ngành: với hàng tiêu dùng, Nhận biết và Thu hút gần như xảy ra cùng lúc trên kệ siêu thị; với nhà đất, xe hơi, khách bỏ nhiều tuần để hỏi và so sánh. Khi vẽ hành trình cho doanh nghiệp mình, hãy so với hành trình điển hình của ngành: lệch nhiều thì hoặc bạn có một điểm khác biệt thật, hoặc đang có một vấn đề trải nghiệm bị giấu.

Ba nguồn ảnh hưởng lên hành trình 5A: bản thân, người khác, bên ngoài

Sách gọi ba nguồn này là O Zone (ba chữ O trong tiếng Anh: own, others’, outer):

  • Bên ngoài (outer): quảng cáo, truyền thông, nhân viên bán hàng, tổng đài do thương hiệu chủ động tạo ra. Doanh nghiệp kiểm soát được thông điệp, kênh, tần suất.
  • Người khác (others’): lời truyền miệng của bạn bè, gia đình; bình luận trên mạng xã hội; điểm đánh giá trên các nền tảng. Doanh nghiệp không kiểm soát trực tiếp, chỉ tạo điều kiện qua cộng đồng và khách hàng trung thành.
  • Bản thân (own): kinh nghiệm dùng trước đây, đánh giá riêng, sở thích cá nhân. Doanh nghiệp chỉ tác động gián tiếp, qua trải nghiệm sau mua.

Ba nguồn đan vào nhau: quảng cáo thường chạm khách trước, khơi được câu chuyện thì người khác nói theo, hai thứ đó dần tạo nên ý kiến riêng của khách. Sách dẫn khảo sát Nielsen năm 2015 trên 60 nước: 83% người trả lời tin bạn bè, gia đình nhất khi cần “quảng cáo”, 66% để ý ý kiến người khác đăng trên mạng.

Khách dễ bị ảnh hưởng nhất ở hai bước Tìm hiểu và Hành động; người mua lần đầu dựa nhiều vào quảng cáo, người đã mua vài lần dựa vào người khác, người giàu kinh nghiệm dựa vào chính mình. Cách dùng: nguồn nào quan trọng nhất với ngành mình thì đầu tư vào đó. Bên ngoài: truyền thông. Người khác: cộng đồng. Bản thân: trải nghiệm sau mua.

PAR và BAR: hai chỉ số đo hành trình 5A

Chương 6 của sách đưa ra hai chỉ số đo “năng suất” marketing theo 5A:

  • PAR (purchase action ratio, tỷ lệ hành động mua) = số người mua ÷ số người biết thương hiệu: doanh nghiệp “chuyển” nhận biết thành mua tốt tới đâu.
  • BAR (brand advocacy ratio, tỷ lệ ủng hộ thương hiệu) = số người giới thiệu ÷ số người biết thương hiệu: chuyển nhận biết thành ủng hộ tốt tới đâu.

Ví dụ trong sách: trong 100 người, 90 người tự nhớ ra thương hiệu X; trong 90 người đó, 18 người mua và 9 người tự giới thiệu. PAR của X là 18 ÷ 90 = 0,2; BAR là 9 ÷ 90 = 0,1. Nhìn bề ngoài X rất mạnh vì 90% thị trường biết tên, nhưng thực ra X bỏ phí 80% mức nhận biết đó.

Sách còn gợi ý PAR xấp xỉ thị phần chia cho mức nhận biết, nên biết PAR thì ước được thêm 1% nhận biết sẽ đổi thành bao nhiêu thị phần.

Giá trị thật của PAR, BAR nằm ở chỗ tách chúng thành bốn tỷ lệ chuyển đổi giữa các bước, mỗi tỷ lệ thấp chỉ vào một nguyên nhân khác nhau:

Tỷ lệ chuyển đổi Tên trong sách Thấp nghĩa là gì Sửa ở đâu
Nhận biết → Thu hút Sức hút (attraction) Biết nhưng không thấy hấp dẫn Định vị, cách truyền thông
Thu hút → Tìm hiểu Mức tò mò (curiosity) Thích nhưng không muốn hỏi thêm Khơi câu chuyện, tạo chỗ để khách hỏi nhau
Tìm hiểu → Hành động Mức cam kết (commitment) Nói về thương hiệu nhưng không mua Sản phẩm, giá, kênh bán, người bán
Hành động → Ủng hộ Mức gắn bó (affinity) Mua rồi nhưng không giới thiệu Chất lượng khi dùng, dịch vụ sau bán

Trong bốn tỷ lệ, chỉ có mức tò mò là không nên tiến sát 1 (lý do ở phần A3). Ba tỷ lệ còn lại càng gần 1 càng tốt; BAR lý tưởng bằng 1, tức ai biết cũng giới thiệu, nhưng sách nói rõ ngoài đời rất hiếm.

Ảnh tĩnh vật trên bàn gỗ sáng: từ trái sang phải là một tay nắm cửa đồng tròn, một con cá vàng trong bể thuỷ tinh nhỏ, một cây kèn trumpet đồng nằm nghiêng loa hướng ra trước, và một chiếc phễu inox đứng thẳng, mỗi vật đặt trên một bệ nhỏ màu kem
Bốn đồ vật đặt tên cho bốn dạng hành trình trong sách: tay nắm cửa, cá vàng, kèn trumpet, phễu.

4 dạng hành trình 5A theo ngành: tay nắm cửa, cá vàng, kèn trumpet, phễu

Khi vẽ bốn tỷ lệ chuyển đổi của nhiều ngành lên cùng một hình, các tác giả thấy ít nhất bốn dạng lặp lại. Tên mỗi dạng lấy theo hình dáng của đồ thị.

Bốn dạng hành trình 5A theo ngành và dạng nơ bướm lý tưởng Năm hình nhỏ, mỗi hình là một đường gấp khúc qua năm điểm A1 tới A5 thể hiện số người ở mỗi bước. Tay nắm cửa: A3 rất thấp, A4 cao, A5 thấp; ngành hàng tiêu dùng đóng gói. Cá vàng: A3 cao hơn A2; ngành B2B. Kèn trumpet: A5 cao hơn A4; hàng xa xỉ, phong cách sống. Phễu: giảm dần đều từ A1 tới A5; hàng lâu bền, dịch vụ. Nơ bướm lý tưởng: A1 bằng A5, A2 bằng A4, A3 thấp hơn A2, đối xứng. BỐN DẠNG THƯỜNG GẶP (CHƯƠNG 7) Tay nắm cửa Cá vàng Kèn trumpet Phễu Hàng tiêu dùng đóng gói Bán cho doanh nghiệp Xa xỉ, phong cách sống Hàng lâu bền, dịch vụ A1A2A3A4A5 A1A2A3A4A5 A1A2A3A4A5 A1A2A3A4A5 Ít hỏi, vẫn mua nhiều Hỏi nhiều hơn thích Giới thiệu nhiều hơn mua Đi đủ từng bước DẠNG LÝ TƯỞNG: NƠ BƯỚM A1A2A3A4A5 Nhận biết = Ủng hộ ai biết cũng giới thiệu (BAR bằng 1) Thu hút = Hành động ai thích cũng mua Tìm hiểu thấp hơn Thu hút không phải ai thích cũng cần hỏi thêm: định vị đã rõ
Bốn dạng hành trình thường gặp và dạng nơ bướm lý tưởng. Đường gấp khúc là số người ở mỗi bước, vẽ theo mô tả của sách, không theo số liệu thật.

Tay nắm cửa là dạng phổ biến nhất, điển hình ở hàng tiêu dùng đóng gói (nước giải khát, dầu gội, thực phẩm): mức cam kết cao dù mức tò mò thấp. Giá thấp nên khách không cần hỏi thêm, mua theo thói quen và khuyến mãi; có mặt ở điểm bán nhiều khi quyết định tất cả. Điểm yếu: mức gắn bó thấp, nhiều người mua nhưng không giới thiệu, đổi thương hiệu rất dễ.

Cá vàng gặp chủ yếu ở bán hàng cho doanh nghiệp (B2B): mức tò mò cao, số người Tìm hiểu lớn hơn số người Thu hút. Quy trình mua dài, nhiều người tham gia, khách hỏi bên thứ ba và gặp nhiều nhà cung cấp; sản phẩm na ná nhau nên quảng cáo ít tác dụng và quan hệ với khách thường là yếu tố quyết định. Ở hàng tiêu dùng, dạng này hiếm, trừ ngành giá cao mà sản phẩm ít khác biệt như du lịch gia đình.

Kèn trumpet gặp ở hàng xa xỉ và phong cách sống (xe sang, đồng hồ đắt tiền, túi hàng hiệu): mức gắn bó rất cao, số người Ủng hộ lớn hơn số người Hành động, vì nhiều người ngưỡng mộ và sẵn sàng giới thiệu dù không đủ tiền mua. Sách cũng xếp thuốc không kê đơn vào dạng này: người ta giới thiệu loại thuốc mình tin dù hiện không cần dùng.

Phễu gặp ở hàng lâu bền (đồ điện tử, xe, nội thất) và dịch vụ (tài chính, bảo hiểm, sửa chữa). Đây là dạng duy nhất khách đi đủ từng bước và chỉ giới thiệu khi đã tự trải nghiệm. Vì khách có thể rơi rụng ở bất kỳ bước nào, định vị phải bám vào trải nghiệm thật, và doanh nghiệp phải quản lý nhiều điểm chạm: quảng cáo (A1, A2), website và tổng đài (A3), kênh bán (A4), dịch vụ sau bán (A5).

Dạng nơ bướm: hành trình 5A lý tưởng

Gộp điểm mạnh của bốn dạng trên, các tác giả vẽ ra dạng lý tưởng hình nơ bướm đối xứng: ai biết thương hiệu cũng sẵn lòng giới thiệu (BAR bằng 1); ai thấy hấp dẫn cũng mua; và không phải ai thích cũng cần hỏi thêm, vì định vị đã rõ.

Đặt nơ bướm chồng lên dạng của ngành mình sẽ thấy khoảng trống cần lấp. Tay nắm cửa: tăng mức gắn bó bằng chương trình gắn kết sau mua. Kèn trumpet: tăng mức cam kết bằng cách làm sản phẩm dễ mua hơn mà không làm loãng sức hút. Phễu: tăng cả cam kết lẫn gắn bó, tức cân bằng giữa bán hàng và dịch vụ sau bán. Cá vàng khó nhất: vừa tăng cam kết và gắn bó, vừa đưa mức tò mò về mức hợp lý.

Ví dụ: vẽ hành trình 5A cho một thương hiệu nệm sản xuất trong nước

Ví dụ giả định. Một xưởng nệm ở Đồng Nai có thương hiệu riêng, bán qua một showroom, website và gian hàng trên sàn thương mại điện tử. Nệm là hàng lâu bền, mua một lần dùng nhiều năm, nên hành trình thuộc dạng phễu.

Minh hoạ isometric một showroom nệm: ba tấm nệm bày trên khung giường gỗ thấp ở giữa, mỗi tấm có một bảng giá trống; bên trái một phụ nữ đứng xem máy tính bảng trên giá có hàng ngôi sao vàng; bên phải một nhân viên nam đứng sau quầy cam có máy tính xách tay; ngoài cửa kính có xe tải giao hàng màu trắng
Khách xem đánh giá ngay trong showroom: bước Tìm hiểu diễn ra cả trên mạng lẫn tại chỗ.

Chủ xưởng dùng số liệu sẵn có để ước lượng số người ở mỗi bước trong một tháng (số tròn, giả định):

Bước Dấu hiệu dùng để đếm Số người
A1 Nhận biết Người thấy quảng cáo và bài tìm kiếm (lượt tiếp cận) khoảng 50.000
A2 Thu hút Người bấm vào quảng cáo, vào trang sản phẩm, theo dõi trang khoảng 4.000
A3 Tìm hiểu Người nhắn tin hỏi, xem trang đánh giá, so sánh kích cỡ, tới showroom khoảng 1.200
A4 Hành động Đơn hàng khoảng 150
A5 Ủng hộ Khách để lại đánh giá, giới thiệu bạn (mã giới thiệu được dùng) khoảng 15

Đọc bảng theo bốn tỷ lệ chuyển đổi, điểm yếu lộ ra ở hai chỗ. Mức cam kết thấp: cứ 8 người hỏi mới có 1 người mua; đọc lại tin nhắn, lý do hay gặp là khách không chắc độ cứng có hợp lưng và sợ đổi trả khó. Mức gắn bó thấp: 10 người mua mới có 1 người giới thiệu; sau giao hàng không ai hỏi khách có hài lòng không.

Việc ưu tiên vì vậy không phải tăng ngân sách quảng cáo (A1 đã có 50.000 người), mà là chính sách dùng thử 30 ngày đổi trả miễn phí và bảng chọn độ cứng theo tư thế ngủ (sửa A3→A4); tin nhắn hỏi thăm sau 2 tuần kèm lời mời đánh giá và mã giới thiệu (sửa A4→A5). Ba tháng sau, chủ xưởng đo lại cùng bảng để xem hai tỷ lệ có nhích không.

Đi sâu: tính PAR, BAR và bốn tỷ lệ chuyển đổi cho ví dụ nệm
  • PAR = 150 ÷ 50.000 = 0,003. BAR = 15 ÷ 50.000 = 0,0003.
  • Sức hút (A1→A2) = 4.000 ÷ 50.000 = 8%.
  • Mức tò mò (A2→A3) = 1.200 ÷ 4.000 = 30%.
  • Mức cam kết (A3→A4) = 150 ÷ 1.200 = 12,5%.
  • Mức gắn bó (A4→A5) = 15 ÷ 150 = 10%.

Lưu ý: cách đếm bằng số liệu quảng cáo cho PAR, BAR rất nhỏ so với ví dụ trong sách, vì sách đếm “nhận biết” bằng khảo sát (người tự nhớ ra thương hiệu), còn ở đây đếm bằng lượt tiếp cận quảng cáo. Hai cách không so với nhau được; chỉ so cùng một cách đếm qua các tháng.

Đo từng giai đoạn 5A bằng GA4, Meta Pixel, CRM và khảo sát

Sách đo 5A bằng khảo sát thị trường. Doanh nghiệp nhỏ ít khi làm khảo sát lớn, nhưng có thể ghép số từ các công cụ đang dùng:

Bước Công cụ và chỉ số thay thế
A1 Nhận biết Lượt tiếp cận, lượt hiển thị trong trình quản lý quảng cáo và Google Search Console; khảo sát ngắn “bạn biết thương hiệu nào” khi có ngân sách
A2 Thu hút Tỷ lệ bấm quảng cáo; người dùng mới và lượt xem trang sản phẩm trong GA4; lượt theo dõi trang
A3 Tìm hiểu Tin nhắn hỏi, cuộc gọi; sự kiện xem trang đánh giá, so sánh, tải bảng giá trong GA4; lượt tới cửa hàng
A4 Hành động Đơn hàng trong CRM hoặc sàn; sự kiện mua gửi qua Meta Pixel và Conversions API để khớp với sổ bán hàng
A5 Ủng hộ Đánh giá để lại, mã giới thiệu được dùng, câu hỏi “bạn có sẵn lòng giới thiệu không” gửi sau giao hàng

Ba lưu ý khi đo. Đếm người, không đếm lượt ở mức có thể: một khách nhắn 5 lần vẫn là một người ở bước Tìm hiểu. Cố định cách đếm rồi theo dõi theo tháng: giá trị nằm ở chiều biến động của bốn tỷ lệ, không ở con số tuyệt đối. Số A3 và A5 thường nằm ngoài công cụ số (hỏi bạn bè, kể cho đồng nghiệp): chấp nhận đo thiếu và bù bằng một câu hỏi ở điểm bán, “anh chị biết bên em qua đâu?”. Khi gom số điện thoại, email để hỏi thăm sau mua, xin đồng ý rõ ràng và chỉ dùng cho mục đích đã báo; đã có CRM thì ghi bước hiện tại của từng khách ngay trong đó.

AI giúp gì ở mỗi giai đoạn hành trình 5A?

AI không thay được việc vẽ hành trình, nhưng làm nhanh việc đọc và gom dữ liệu ở từng bước:

  • A1, A2: viết nhiều phiên bản thông điệp cho cùng một định vị để thử; nhóm từ khoá tìm kiếm theo ý định (tìm hiểu, so sánh, mua).
  • A3: đọc hàng trăm tin nhắn và bình luận, gom thành danh sách câu hỏi khách hay hỏi nhất kèm tần suất, từ đó viết trang hỏi đáp và kịch bản trả lời. Đây là bước AI giúp nhiều nhất, vì dữ liệu là chữ, nhiều và lộn xộn.
  • A4: phân loại lý do đơn bị huỷ hoặc trả.
  • A5: gắn nhãn đánh giá theo cảm xúc và chủ đề, lọc khách hài lòng để mời giới thiệu, soạn tin hỏi thăm sau mua theo loại sản phẩm.

Chỉ đưa cho AI dữ liệu đã bỏ tên, số điện thoại, và dùng công cụ có trong danh sách được phép dùng với dữ liệu khách.

Câu lệnh mẫu để AI giúp dựng bảng 5A đầu tiên:

Câu lệnh mẫu cho AI
Bạn là chuyên gia marketing. Doanh nghiệp của tôi: [ngành, sản phẩm chính, giá trung bình, kênh bán].
Khách mua chủ yếu là [mô tả ngắn]. Số liệu một tháng gần nhất tôi có: [lượt tiếp cận quảng cáo],
[lượt vào trang sản phẩm], [số tin nhắn hoặc cuộc gọi hỏi], [số đơn], [số đánh giá hoặc giới thiệu].

Hãy:
1. Xếp doanh nghiệp vào một trong bốn dạng hành trình 5A (tay nắm cửa, cá vàng, kèn trumpet, phễu)
   và giải thích vì sao.
2. Lập bảng 5 bước A1–A5 với số người ước lượng ở mỗi bước từ số liệu trên.
3. Tính bốn tỷ lệ chuyển đổi (sức hút, mức tò mò, mức cam kết, mức gắn bó) và chỉ ra tỷ lệ nào yếu nhất.
4. Đề xuất 3 việc cụ thể để sửa tỷ lệ yếu nhất, kèm cách đo kết quả sau 90 ngày.
Ghi rõ chỗ nào bạn đang giả định vì tôi chưa cung cấp số, và không bịa số liệu ngành.

Lỗi thường gặp khi áp dụng hành trình 5A

  • Chỉ đổ tiền vào Nhận biết. Đây là lỗi mà chương 6 của sách mở đầu: nhiều thương hiệu đạt mức nhận biết cao rồi trông chờ khách “tự đi tiếp”. Khi PAR thấp, thêm quảng cáo chỉ lãng phí thêm.
  • Coi 5A là phễu một chiều. Bỏ qua chuyện khách nhảy cóc và quay vòng, nên không đầu tư vào trải nghiệm sau mua, nơi tạo ra người ủng hộ.
  • Đo A3 bằng số lượt bấm. Bước Tìm hiểu phần lớn diễn ra ở nơi doanh nghiệp không thấy (hỏi bạn, đọc nhóm). Cần thêm câu hỏi ở điểm bán và đọc tin nhắn, không chỉ nhìn báo cáo.
  • Chép dạng hành trình của ngành khác. Một xưởng nệm học cách làm của hàng tiêu dùng (khuyến mãi liên tục để mua ngay) sẽ bỏ qua bước Tìm hiểu, nơi khách của mình quyết định.

Checklist hành động: dựng hành trình 5A trong một tuần

  1. Xếp ngành mình vào một trong bốn dạng; không giống dạng nào thì ghi ra chỗ khác biệt.
  2. Liệt kê điểm chạm thật ở từng bước A1–A5, cả trên mạng và ngoài đời.
  3. Chọn một dấu hiệu đếm được cho mỗi bước, ghi rõ nguồn số.
  4. Điền số của tháng gần nhất, tính bốn tỷ lệ chuyển đổi.
  5. Chọn một tỷ lệ yếu nhất, 1–2 việc để sửa trong 90 ngày, giao người phụ trách.
  6. Thêm một câu hỏi ở điểm bán và một tin hỏi thăm sau mua.
  7. Đo lại cùng bảng mỗi tháng, so với chính mình bằng cùng cách đếm.

Điều cần nhớ về hành trình khách hàng 5A

Hành trình 5A đổi hai thứ so với phễu cũ: thêm bước Tìm hiểu, nơi khách hỏi người khác trước khi mua, và thay “mua lại” bằng Ủng hộ, nơi khách kể cho người khác sau khi mua. Hai bước này nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của doanh nghiệp nhưng quyết định phần lớn kết quả. Đo bốn tỷ lệ chuyển đổi, tìm tỷ lệ yếu nhất, sửa đúng chỗ đó: rẻ hơn nhiều so với tăng ngân sách để có thêm người biết tên mình.

Đọc thêm: Từ marketing 1.0 đến marketing 4.0 để thấy 5A nằm ở đâu trong lịch sử các mô hình; Marketing 5.0 về cách công nghệ hỗ trợ hành trình này; lập kế hoạch marketing theo hành trình khách hàng để đưa 5A vào kế hoạch năm.


Nguồn tham khảo: Philip Kotler, Hermawan Kartajaya, Iwan Setiawan, “Marketing 4.0: Moving from Traditional to Digital”, John Wiley & Sons, Hoboken, 2017; chương 5 “The New Customer Path”, chương 6 “Marketing Productivity Metrics”, chương 7 “Industry Archetypes and Best Practices”. Khảo sát Nielsen 2015 về nguồn tin cậy dẫn lại từ chương 5 của sách. Ví dụ thương hiệu nệm là ví dụ giả định.

Miễn phí · khoảng 5–6 phút

Khi AI thay đổi cách làm marketing, năng lực của Anh/Chị đang ở đâu?

Bài trắc nghiệm gồm 12 tình huống quen thuộc của phòng marketing. Làm xong, Anh/Chị xem ngay kiểu hồ sơ CMO và kỹ năng mạnh nhất của mình.